Elisabeth Engum (docente op een middelbare school) uit Bergen in Noorwegen is een goed voorbeeld van hoe persoonlijke leeromgevingen bij kunnen dragen aan vernieuwend onderwijs. Geïnspireerd door de ideeën over de ‘flipped classroom’ heeft zij nieuwe manieren gevonden om haar lessen te structureren en leerlingen te motiveren.

Flipping the classroom komt er op neer dat instructiefilmpjes online worden gezet, zodat leerlingen deze buiten de klas kunnen bekijken. Tijdens de les wordt er aan het huiswerk gewerkt. Als leerlingen in de les komen nadat zij een filmpje hebben bekeken, werken zij aan opdrachten waarbij zij hun nieuwe kennis kunnen toepassen, testen, verbreden en uitbouwen.

Elisabeth probeerde ‘flipped classroom’-onderwijs voor het eerst tijdens haar geometrielessen in het voorjaar van 2011. Zij maakte instructiefilmpjes waarin zij de theorie uitlegde en voorbeelden gaf. Ze plaatste deze vervolgens op YouTube en publiceerde ze via Google Sites. Elisabeth merkte echter al snel dat leerlingen geen gebruik maakten van Google Sites, en ze besloot de filmpjes daarom op itslearning te publiceren.

Een combinatie van filmpjes en goed klassikaal onderwijs

Prijswinnaar Elisabeht Engum was een van de drie winnaars in de categorie Creatief gebruik van een leerplatform tijdens de Share & Use-conferentie van 2011 in Sandvika, Noorwegen. Zij was genomineerd voor haar gebruik van de ‘flipped classroom’ en itslearning. U vindt Elisabeth als @PGelisa op Twitter, en u kunt haar filmpjes bekijken via haar YouTube kanaal. Tijdens de cursus moesten de leerlingen zichzelf beoordelen met behulp van evaluatieformulieren uit de enquête tool van itslearning. Dat gaf Elisabeth een beeld van hoe goed haar leerlingen de filmpjes hadden begrepen en of bepaalde punten onduidelijk waren. Maar het gaat niet alleen om leuke filmpjes.

"Het maken van leuke filmpjes is belangrijk, maar ook de klassikale lessen moeten goed zijn. Ik vind het belangrijk dat er een evenwicht is tussen instructiefilmpjes en klassikaal lesgeven", legt Elisabeth uit.

De leerlingen die zij vorig jaar lesgaf, gaven aan dat zij beide belangrijk vinden: een aantal periodes met klassikale lessen en een aantal periodes met instructiefilmpjes. Volgens Elisabeth ligt de grootste uitdaging van flipping the classroom in het vinden van een structuur voor de bronnen die zij publiceert, zodat leerlingen er optimaal gebruik van kunnen maken.

De itslearning-planner staat centraal

Elisabeth gebruikt de itslearning-planner om haar lessen te structureren. Zij verdeelt het plan in kleine porties en voegt filmpjes toe in de vorm van notities. Met behulp van itslearning kan zij ieder filmpje koppelen aan leerdoelen uit het leerplan, waardoor het eenvoudiger wordt om haar hulpbronnen in de planner te structureren.

Elisabeth publiceert haar filmpjes op YouTube en plaatst ze daarna op itslearning. "Ik gebruik YouTube omdat ik wil dat de filmpjes overal beschikbaar zijn, zelfs in de bus. Filmpjes van YouTube kun je op de meeste apparaten en platforms bekijken, van PC en Mac tot mobiele apparaten."

Voor- en nadelen

Hoewel leerlingen overwegend positief zijn, heeft een ‘flipped classroom’ ook nadelen. Eén daarvan is dat het tijd kost om de filmpjes te maken, een ander nadeel is de aanpak van de klassikale lessen.

"Traditioneel klassikaal onderwijs vergt weinig van leerlingen", aldus Elisabeth. "Maar bij flipping the classroom moeten de leerlingen zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun leerproces. Als ze het filmpje niet van te voren hebben bekeken, kunnen ze de les niet goed volgen. Aan de andere kant vinden leerlingen het leuk om de instructies opnieuw te bekijken, en het geeft mij meer tijd om hen te begeleiden tijdens de les. De filmpjes maken het ook eenvoudiger om lessen in te halen als leerlingen afwezig zijn."

De weg vrij maken voor de ‘flipped classroom’

Elisabeth is een van de pioniers op het gebied van de flipped classroom in Noorwegen, maar zij geeft toe dat ook zij zich heeft laten inspireren door anderen. Zij pikt ideeën op tijdens congressen en via sociale media, zoals Twitter, en geeft er vervolgens haar eigen draai aan.

"Ik hoorde er de afgelopen winter voor het eerst over toen ik artikelen las over de Khan Academy en flipping the classroom", vertelt Elisabeth. "Mijn ideeën zijn grotendeels geïnspireerd door twee Noorse collega’s, Roger Markussen en Bjørn Ove Thue, die een paar maanden voor mij waren gestart met de ‘flipped classroom’. Zij inspireerden mij, en mijn lessen zijn vooral gebaseerd op hun lesmodel."