Durft u het traditionele lesgeven om te gooien? Anne Cathrine Gotaas, docente Wiskunde aan de Noorse middelbare school Sandvika Upper, vindt dat er goede alternatieven zijn voor het traditionele lesgeven. Ze gebruikt al sinds 2007 de 'flipped classroom' in haar lessen wiskunde en handelskennis. Sinds die tijd is er een duidelijke stijging te zien in de kennis die haar leerlingen hebben opgedaan.

Maar hoe past u flipping the classroom toe? De methode is eenvoudig: leerlingen bereiden zich thuis voor op de les met behulp van videomateriaal dat door de docent is klaargezet in itslearning. Vervolgens besteden de leerlingen hun tijd in de klas aan het maken van opdrachten. Hierdoor kan de docente meer tijd besteden aan individuen en kleine groepjes leerlingen in de klas, hen begeleiden bij de opdrachten en helpen bij vragen.

Meer tijd voor individuele leerlingen

Anne Cathrine Gotaas was een van de twee winnaars van de Best use of itslearning 2011 awards. Ze won op basis van haar werk met flipping the classroom in itslearning. De andere winnares was Dee Kerwick-Chrisp uit Groot-Brittannië, voor het zeer creatieve gebruik van het individuele leerplan (ILP). Beide winnaars lieten zien dat zij itslearning bijzonder goed inzetten, met als gevolg een positief effect voor het onderwijs van de leerlingen.Anne Cathrine heeft ervaren dat leerlingen beter leren als de theoretische video's onderdeel uitmaken van praktische toetsen en uitleg in itslearning. "De uitleg wordt gebruikt om leerlingen door een leerpad te begeleiden, en bij de toetsen wordt directe feedback gegeven op de gestelde vragen. Zo kunnen de leerlingen hun eigen kennisniveau beoordelen", legt ze uit.

Ook al beoordeelt ze de toetsen nooit zelf en geeft ze geen cijfers, ze gebruikt de resultaten wel om te zien met welk deel van de theorie de leerlingen moeite hebben. Zo kan ze de tijd in het klaslokaal effectiever plannen om aandacht te besteden aan de kennis die de leerlingen nog missen.

De video's zijn ook beschikbaar in een mappenstructuur in itslearning, zodat de leerlingen ze later eenvoudig kunnen terugvinden.

Geïnspireerd door een cursus leren op afstand

Anne Cathrine kwam voor het eerst in aanraking met het concept van flipping the classroom, toen ze een online cursus voor het voortgezet onderwijs volgde bij een universiteit. Haar docenten maakten leervideo's in itslearning waar ze de theorie uitlegden op een whiteboard. Als leerlingen de stof de eerste keer niet begrepen, konden ze de video nogmaals bekijken.

"Ik vond dit een erg nuttige manier van lesgeven", vertelt ze. "Het feit dat ik de theorie meermalen kon bekijken, heeft mij enorm geholpen. Ik zou waarschijnlijk niet zijn geslaagd als ik alleen maar mijn boeken had gehad."

De zwakkere leerlingen helpen

Twee jaar later gaf Anne Cathrine les aan een klas waarin 3 of 4 leerlingen het niet dreigden te halen. Als extra ondersteuning nam ze haar lessen op, zodat de leerlingen deze nogmaals konden bekijken in itslearning. "De leerlingen reageerden erg positief, maar het belangrijkste was dat alle leerlingen uiteindelijk slaagden", vertelt ze.

De eerste video's van Anne Cathrine gingen over het oplossen van berekeningen op papier en ze filmde dit met een webcam. Nu gebruikt ze de gratis versie van Screencast-O-Matic voor het opnemen van haar video's. Tegenwoordig heeft ze video's voor alle onderwerpen in haar vakken, maar ze zijn niet allemaal zelfgemaakt. "Er zijn zoveel goede video's beschikbaar op het internet. Ik hoef ze niet eens allemaal zelf te maken," vertelt ze. "Ik ga bijvoorbeeld naar YouTube of khanacademy.org, vind daar kwalitatieve video's en voeg ze toe aan itslearning."

Is flipping the classroom beter dan traditioneel onderwijs?

"Voor klassikaal lesgeven is de aandacht van de hele klas vereist, terwijl een video meermalen bekeken kan worden. Maar het maakt het leven van een docent niet eenvoudiger, want het vraagt meer om leerlingen bij de opdrachten te helpen dan om les te geven."

Er gaan nog steeds stemmen op dat ongemotiveerde leerlingen niet gedisciplineerd genoeg zijn om de video's thuis te bekijken en dat het dus beter is dat de docent de theorie behandelt tijdens de les. Anne Cathrine is het daar niet mee eens. Zij maakt haar video's zo eenvoudig mogelijk, zodat iedereen ze begrijpt.

"Sommige leerlingen leren maar weinig van klassikaal lesgeven en ik denk dat leerlingen die niet de moeite nemen om de video's thuis te bekijken, thuis ook niet veel huiswerk hadden gedaan. Met behulp van de flipped classroom kunnen ze in ieder geval naar itslearning gaan om de video's op school te bekijken."

Maar als de video's erg eenvoudig zijn, hoe worden de leerlingen die voorop lopen dan gestimuleerd? "Ik stel vaak gedifferentieerde groepjes samen waarin ik leerlingen van hetzelfde niveau met elkaar laat samenwerken en elkaar laat toetsen," legt ze uit. "Een ander voordeel is dat de slimste leerlingen niet naar me hoeven te luisteren als ik eenvoudige onderwerpen bespreek. Ze kunnen doorspoelen en hun tijd besteden aan de meer gevorderde opdrachten."