Wij gebruiken cookies om de ervaring bij itslearning.nl persoonlijk te maken. Bezoek je onze website, dan ga je akkoord met deze cookies

Reis door de hersenen en het onderwijs

Ter afsluiting van de itslearning Onderwijsdag 2015 gaf Peter Riezebos, multidisciplinair wetenschapper en auteur van het boek ‘Van Mavo tot Harvard’ een boeiende keynote presentatie. Aansluitend bij de locatie CORPUS Reis door de mens kregen de deelnemers een meeslepend kijkje in Peters eigen reis door het onderwijs, inclusief zijn valkuilen en successen.

keynote Peter Riezebos itslearning Onderwijsdag 2015

Peter begint met een foto van zichzelf als 7-jarig jongetje. Hij is buiten, dik ingepakt in een jas en muts, staat voorovergebogen en kijkt niet in de camera, maar naar de grond. Zijn fysieke houding op deze foto weerspiegelt wat zijn mentale houding op die leeftijd, maar ook later, als tiener en jongvolwassene, was: “Ik ben niks en ik kan niks.”

Ook al waren zijn schoolresultaten gemiddeld, zijn moeite met opletten, autoriteit en inschatten van sociale situaties zorgden telkens voor problemen. Hij ervoer school echt als een verplichting en niet als een stimulerende leeromgeving - een beeld dat vandaag de dag ook nog herkenbaar is voor veel docenten.

Ommekeer door talenten aan te spreken

Pas op zijn 22e werd er verder gekeken en kreeg hij na een hele rits diagnoses (depressie, ADHD, Asperger, hoogbegaafdheid) handvatten aangereikt om zelf meer aan de knoppen te zitten en structuur te geven aan zijn leven. Na aandringen van zijn vriendin begon hij aan een studie aan de universiteit. Daar bleek hij stukken beter op zijn plek – door zijn autodidactische en proactieve houding maakte hij uiteindelijk 4 studies af en werd hij uitgenodigd om onderzoek te gaan doen aan Harvard. Het is een opvallend voorbeeld van hoe een extreem negatieve situatie kan worden omgekeerd naar zeer positief door individuele talenten aan te spreken.

(Mis)match tussen individuele leervoorkeuren en onderwijs

Met zijn persoonlijke verhaal illustreert Peter de mismatch die er is tussen individuele leervoorkeuren en het onderwijs wat gegeven wordt. Maar ook hoeveel er mogelijk is als leerlingen gestimuleerd worden om uit te vinden wat ze leuk vinden en wat ze goed kunnen. Volgens Peter weten we dit al zo’n 30 tot 40 jaar, maar landt het niet echt binnen de maatschappij.


Deze bekende quote van Einstein loopt als een rode draad door Peters verhaal.

Passend bij de locatie maakt Peter een uitstapje naar de hersenen, wat we door onderzoek inmiddels weten over hoe we leren, en hoe sterk dit op neurologisch niveau verschilt van persoon tot persoon. Hij benoemt een aantal aspecten die een grote bijdrage kunnen leveren aan succes in het onderwijs:

  • Individualiteit in leren. Het onderwijs is grotendeels nog steeds gestandaardiseerd, gericht op de gemiddelde leerling. Slechts 20 tot 30 procent van de leerlingen vindt hier aansluiting bij. Met onze ideeën over onderwijs en welvaart zou er veel meer aandacht moeten zijn voor individuele leervoorkeuren.
  • Laag-, meer- en hoogbegaafdheid. Er vindt in Nederland veel diagnostisering (zoals IQ testen) plaats bij jonge leerlingen. Dit kan ten goede komen aan individuele verschillen, mits er rekening gehouden wordt met andere gevolgen die zo’n categorisering met zich meebrengt. Opvallend: In China is het juist verboden om IQ testen af te nemen bij jonge leerlingen.
  • Aandacht voor ontwikkeling van executieve functies. De prefrontale cortex in onze hersenen (waar zaken zoals plannen, informatie filteren en remming van impulsen plaatsvinden) is in de puberteit nog volop in ontwikkeling. Er kan meer rekening gehouden worden met leerlingen die meer moeite hebben met deze zogenoemde executieve functies.
  • ‘Ontblokken’ van irreële cognities. Veel kinderen (maar ook volwassenen) beperken zichzelf doordat ze negatieve dingen denken zoals ‘Ik zou wel willen, maar ik kan het niet’. Door middel van positieve gedachten stellen we onszelf anders in en komen we dichter bij ons individueel talentniveau.
  • Motivatie door focus op korte- en lange termijn doelen. Niet alleen intelligentie is een belangrijke voorspeller van leersucces, maar ook motivatie. Leerlingen denken vaak alleen op de korte termijn, maar kunnen veel profiteren door lange termijndoelen te stellen en deze op te knippen in haalbare tussendoelen.

Technologie als verlengstuk van onderwijs

Wat precies het optimale leerklimaat is, dat verschilt dus sterk per leerling. Maar hoe doe je daar als docent iets mee in een klas met 30 kinderen? Peter pleit voor het gebruik van intelligente leertechnologie. “Persoonlijk denk ik dat technologie een verlengstuk is van je onderwijs. Als je in kaart kunt brengen wat ieders persoonlijke leervoorkeuren zijn, kan met behulp van adaptieve software het juiste participatieniveau ingesteld worden. En maak onderscheid tussen formeel en informeel leren. Thuis YouTube video’s kijken werkt misschien wel beter dan naar de les gaan. Je hebt als leerling een diepere motivatie en stroomt in op het niveau dat nodig is. Op het moment dat leerlingen in de klas aan de slag gaan kan de docent alles observeren en ad hoc feedback geven.”

Peter sluit af met de woorden: “Technologie is geen ver van je bed show meer, het is allemaal heel dichtbij. Waar we heen gaan met het onderwijs is erg spannend. Maar als we de lerende populatie willen helpen om naar een bepaalde startkwalificatie in de maatschappij te komen, zijn we verplicht om creativiteit meer te omarmen en buiten de vaste denkkaders te kijken.”

Meer weten?

Wilt u weten hoe de digitale leeromgeving van itslearning het makkelijker maakt om tegemoet te komen aan individuele leervoorkeuren op uw school? De adviseurs van itslearning helpen graag om uw wensen te inventariseren en een plan van aanpak te maken waar u écht mee verder komt.

Neem contact op
 

Whitepapers Brochure Contact